علت کمر درد شدید ، عصبی و ناگهانی: چرا کمر درد میگیریم؟


کمر درد می‌تواند علائم بسیاری از بیماری‌ها و شرایط مختلف باشد. علت اصلی درد می‌تواند ناشی از مشکلات خود کمر باشد و یا شاید هم به علت وجود مشکلات در سایر قسمت‌های بدن باشد. تحقیقات نشان‌می‌دهد که می‌توان با ترکیبی از موارد زیر بیشتر کمر دردها را با موفقیت درمان کرد:

  • تا جایی که امکان‌دارد و درد کمر به شما اجازه‌می‌دهد فعالیت داشته باشید.
  • در صورت نیاز از داروهای آرام‌بخش ساده استفاده‌کنید.
  • از پزشک مشاوره‌ بگیرید.

اگر مصرف داروهای ساده و داشتن فعالیت‌ مفید واقع‌نشد در این شرایط ممکن‌است که پزشک سایر شیوه‌های درمانی را به شما توصیه‌کنید.

[shortcode-variables slug=”alert”]کمر درد می‌تواند باعث به تاخیرافتادن انجام برخی از فعالیت‌های فرد و یا حتی متوقف‌کردن آنها شود. چنانچه از کمر درد رنج‌می‌برید و فرقی‌نمی‌کند که این در به دلیل آسیب شدید باشد و یا فشار مزمن رنج، احتمالا بسیاری از رویکردهای درمانی را امتحان‌کرده‌اید و توصیه‌های مختلفی در مورد چگونگی بهبود آن شنیده‌اید.

متخصصین کلینیک توانبخشی یادمان با سالها تجربه و به کارگیری جدیدترین امکانات فیزیوتراپی از جمله لیزر پر توان به شما برای درمان انواع دردهای اسکلتی عضلانی از جمله کمر درد کمک‌ خواهند کرد.[shortcode-variables slug=”alert1″]

علت اصلی کمر درد شما چیست؟ 


اکثر مردم در بعضی مواقع از زندگیشان دچار کمر درد شده‌اند. بیشتر وقتها علائم کمر درد ربطی به یک معضل سلامتی جدی مانند آرتروز یا شکستگی ندارند. در واقع، شاید علت اصلی این درد ریشه در تشک و یا کفش‌هایتان داشته باشد. هرچند که اگر پس از آسیب‌دیدگی دچار کمر درد شدید و یا درد ناشی از آن شدید بود و یا بیش از چند روز طول‌کشید باید حتما به پزشک مراجعه‌کنید اما عادت‌های روزمره نیز می‌تواند در بروز علائم کمر درد نقش‌ داشته باشند.

رژیم غذایی ضعیف

علت کمر درد شدید رژیم غذایی

مهمترین کاری که می‌توانید برای رفع کمر دردتان انجام‌دهید این است که وزن سالم خود را حفظ‌کنید. چاق‌بودن و یا اضافه وزن داشتن “احتمالا عامل اصلی خطر ابتلا به کمر درد است.” یک رژیم غذایی که دارای چربی زیاد و کالری بیش از حد است منجر به افزایش وزن‌ فرد می‌شود. خود این اضافه وزنی می‌تواند باعث بروز درد کمر و مفاصل شود

بی‌تحرکی و ورزش‌نکردن

بی‌تحرکی و شغل‌های پشت‌میزی می‌تواند منجر به افزایش وزن و بروز علائم کمر درد شود. از سوی دیگر، ورزش‌کردن تن عضله مورد نیاز برای حمایت از کمر و امکان سالم‌ نگه داشتن آن را برای شما فراهم‌می‌کند. سعی‌کنید تمرینات مربوط به قلب و عروق و حرکات استقامتی را دو تا سه بار در هفته انجام‌دهید، به خصوص حرکات و تمرین‌هایی که باعث تقویت عضلات شکمی و کمر می‌شوند را حتما انجام‌دهید زیرا تقویت این عضلات عامل مهمی در کاهش درد کمر است. علاوه بر این انجام یوگا و حرکات کششی را فراموش‌نکنید چرا که این موارد نیز در کاهش درد کمر می‌توانند مفید باشند.

شانه‌های افتاده

شانه‌های افتاده علت کمر درد

وضعیت‌ نامناسب نشستن و یا ایستادن نیز می‌تواند باعث کمر درد شود. در وضعیت صحیح نشستن و یا ایستادن گوش فرد باید در امتداد شانه‌های وی قرارگیرد و شانه‌ها در بالای مفاصل لگن و باسن  فرد در امتداد مچ پا باشد. خم‌کردن سر  و یا شانه‌ها به جلو به هنگام استفاده از کامپیوتر و یا کار با تلفن همراه می‌تواند باعث اسپاسم عضلات شده و به عصب‌ها فشار واردکند. با آگاهی از این موضوع سعی‌کنید که در طول روز بدن خود را در وضعیت‌های صحیح قرار دهید تا از ابتلا به کمر درد پیشگیری‌کنید و یا حداقل از این طریق درد ناشی از آن را تسکین‌دهید.

صندلی محل کار

زمانی که برای مدت طولانی در یک موقعیت ثابت قرارمی‌گیرد فرقی‌ندارد که بر روی صندلی محل کار خود نشسته‌اید، پشت فرمان ماشین هستید و یا در جایی ایستاده‌اید هر لحظه احتمال ابتلا به کمر درد وجود دارد. کمر درد حتی می‌تواند وقتی که بنشینید و یک فیلم سه ساعته ببینید و یا چندین ساعت بخوابید به سراغ شما بیاید. تحرک کلید حفظ قدرت و حالت تعادل است. “به عبارتی دیگر در چنین شرایطی بایستید و برای چند لحظه قدم‌بزنید.” برای پیشگیری و یا تسکین درد کمر  حداقل هر ۴۵ دقیقه  یک بار از پشت کامپیوتر بلند شوید و مدتی قدم بزنید.

کفش‌های فرسوده

کفش‌های فرسوده علت کمر درد

حرف تازه‌ای نیست که کفش‌های پاشنه بلند کفش‌های مناسبی برای کمر نیستند. اما حتی استفاده از یک جفت کفش مناسب نیز می‌تواند نحوه‌ی راه رفتن فرد را عوض‌کند. همچنین استفاده از کفش‌های فرسوده و کهنه نیز ممکن‌است باعث کمر درد شود لذا حتما کفش‌های کهنه را دور بیندازید و یا حداقل کفی‌های داخل آنها را عوض‌کنید و از کفی‌های نو استفاده‌کنید. کفش‌هایی که قوس کافی و مناسب ندارند بر روی راه‌رفتن فرد تاثیر می‌گذارند و خود این موضوع می‌تواند باعث به وجود آمدن مشکلات و درد در قسمت کمر و حتی گردن شود.

استفاده از تشک‌های کهنه

تاثیر تشک‌های کهنه در کمر درد

سطح یک تشک مناسب باید بصورت یکنواخت باشد.  به این معنی که وقتی فرد بر روی آن دراز بکشد هوا و فضای خالی بین بدن او و تشک وجود نداشته باشد. در همین راستا اکثر افراد ترجیح‌می‌دهند که از تشک‌های نیمه سفت و یا سفت و محکم و شاید هم یک بالش نرم استفاده‌کنند تا بالا بدن آنها به هنگام درازکشیدن بر روی آن در حالتی تراز قراربگیرد. ” به نظر می‌رسد که تشک‌های مموری فوم تشکی خوب برای پیشگیری از درد کمر باشند زیرا این تشک‌ها سفت بوده و در طول شب شکل بدن را حفظ‌می‌کنند.” اگر هنگام به خوابیدن بدن شما جمع‌می‌شود و در حالت صاف نیست احتمالا زمان آن فرا رسیده‌ است که یک تشک جدید بگیرید تا از مبتلا شدن به کمر درد پیشگیری‌کنید.

کیف‌های دستی

کیف‌های دستی در کمر درد

هر زمانی که شما مجبور هستید تا وزن کیف دستی و یا کوله‌پشتی و یا کیف‌های پول سنگین در جیب پشتی خود را متعادل‌کنید (که می‌تواند به عصب سیاتیک شما فشار آورده و باعث بروز درد شود) این کار می‌تواند در انحنای ستون‌فقرات شما تغییر ایجاد‌کرده و منجر به کمر درد شود. همچنین گذاشتن کیف‌های دستی بر روی شانه‌ها نیز می‌تواند به گردن شما فشار واردکند. از همین رو دفعه بعد که خواستید از خانه بیرون‌بروید و کیف پولتان را بردارید ابتدا از خود بپرسید که آیا واقعا باید آن را با خود ببرم؟ اگر مجبورید که آن را با خود ببرید حداقل ابتدا مواد غیرضروری را از داخل آنها درآورده و در کشویی در خانه بگذارید تا وزن آن کمتر شود و علائم کمر درد را تشدید نکند.

سیگار کشیدن

تاثیر سیگار کشیدن در کمر درد

دلایل زیادی برای ترک سیگار وجود دارد که یکی از آنها این است که کشیدن سیگار تنها برای قلب و ریه‌ها مضر نیست بلکه در واقع کشیدن سیگار تمام سلول‌های موجود در بدن را از اکسیژن محروم‌می‌کند و منجر به  ضعیف‌شدن عضلات و در نهایت کمر درد می‌شود. محققان دریافته‌اند که افرادی که سیگار می‌کشند سه برابر بیشتر از افراد غیرسیگاری در معرض ابتلا به کمر درد هستند.

استرس و افسردگی

تاثیر استرس و افسردگی در کمر درد

درد علاوه بر این که یک مسئله عاطفی است و نوعی حس فیزیکی و جسمانی نیز محسوب‌می‌شود. کمر درد و گردن درد همراه با تنش عضلانی و سردرد همگی از جمله نشانه‌های هشدار دهنده‌ای  داشتن استرس هستند. در پژوهشی که بیش از ۱۹۰۰۰۰ نفر را مورد مطالعه و بررسی قرار داده و ثابت‌شده است که افسردگی به طور قابل‌توجهی با درد کمر ارتباط دارد. مدیریت و کنترل‌ استرس از طریق ورزش، تغذیه سالم، داشتن خواب کافی، تمرکز و هم کلام‌ شدن با دوستان و خانواده می‌تواند در تسکین درد کمر و کاهش استرس به شما کمک کند.

علت جدی کمر درد و نشانه‌های آنها


علت جدی کمر درد و نشانه‌های آنها

کمر درد به طور گسترده‌ای در بین افراد مختلف، متفاوت است. ممکن‌است که برخی از علائم (اغلب با نام “علائم پرچم قرمز”) نشان از این باشد که کمر درد موجود ناشی از یک علت جدی است. این علائم شامل تب، ترومای یا آسیب‌دیدگی اخیر، کاهش وزن، سابقه سرطان و علائم عصبی مانند بیحسی، ضعف یا بی‌اختیاری ادرار می‌شود.

کمر درد اغلب همراه با نشانه‌ها و علائم دیگری است که ممکن است به شناسایی علت اصلی آن کمک‌کند. برای مثال:

پیچ‌خوردگی یا کشش کمر  

کمر درد معمولا در روز بعد از فشار شدید یا انجام فعالیتی است که انجام آن نیاز به چرخش کمر دارد. در چنین مواقعی غالبا عضلات کمر، باسن و ران دچار درد و گرفتگی می‌شوند. در این موارد ممکن‌است که با دست‌زدن و یا فشار دادن قسمت‌هایی از کمر فرد احساس درد کند.

فیبرومیالژیا  

معمولا علاوه بر کمر درد قسمت‌های دیگری از بدن نیز از جمله تنه، گردن، شانه‌ها، زانو‌ها و آرنج‌ها  دچار درد و گرفتگی ‌می‌شوند. در این حالت ممکن‌است که درد کلی باشد و همه بدن را فرابگیرد و یا شدید باشد و گرفتگی و کوفتکی آن در صبح روز بعد بیشتر شود. معمولا افراد از احساس خستگی غیرطبیعی، مخصوصا خستگی پس از بیداری شکایت‌دارند و دست‌زدن به قسمت‌های خاصی از بدنشان درد زیادی به همراه دارد که به این نقاط نقاط دردناک و حساس می‌گویند.

آرتروز دژنراتیو ستون فقرات

در این نوع بیماری همراه با درد کمر، خشکی و اشکال در خم شدن وجود دارد که معمولا در طی سال‌ها پیشرفت‌‌می‌کند.

آرتریت التهابی، از جمله اسپوندیلیت انکیلوزان و بیماری‌های مرتبط با آن

در این اختلالات،  فرد علاوه بر درد کمر به هنگام صبح احساس خشکی کمر، ران‌ها و یا هر دو را با هم می‌کند. همچنین ممکن‌است که در قسمت گردن یا سینه  نیز درد و خشکی وجود داشته باشد و یا فرد به شدت احساس خستگی کند. سایر علائم آتریت التهابی بسته به اختلال خاصی که باعث کمر درد می‌شود ممکن‌است شامل پسوریازیس، درد در ناحیه چشم و قرمزشدن آنها و یا اسهال باشد. البته به تقریبا به ندرت‌ پیش‌می‌آید که این گروه از بیماری‌ها باعث کمر درد شوند.

پوکی استخوان

پوکی استخوان  را می‌توان از روی استخوان‌های نازک و ضعیفی که به آسانی دچار شکستگی‌می‌شود، تشخیص‌داد. پوکی استخوان بیشتر در بین زنان یائسه شایع است. هنگامی‌ که مهره‌ها به علت شکستگی فشرده‌می‌شوند، ممکن‌است که علاوه بر بروز درد، کمر خمیده نیز شود. چنانچه که هیچکدام از استخوان‌ها دچار شکستگی‌ نشوند خود پوکی استخوان به تنهایی دردناک نیست.

سرطان در استخوان‌های ستون فقرات یا ساختمان‌های مجاور

در این شرایط درد کمر مستمر و بی‌وقفه است و  ممکن‌است به هنگام درازکشیدن بدتر نیز شود. بی‌حسی، ضعف و یا سوزش پاها که رو به تشدید است از جمله علائم این سرطان در استخوان‌های ستون فقرات می‌باشد. اگر سرطان به عصب‌های نخاعی کنترل‌کننده مثانه و روده سرایت‌ پیدا کند، می‌تواند باعث بی‌اختیاری روده یا مثانه (از دست دادن کنترل ادرار) ‌شود.

بیرون‌زدگی دیسک 

افراد مبتلا به بیماری دیسک شدید گاهی‌اوقات درد شدیدی در کمر خود حس‌می‌کنند. اگر دیسک باعث فشرده‌شدن یکی از عصب‌ها شود، ممکن‌است که باعث سرایت‌کردن درد به قسمت پا‌ها نیز شود. در چنین مواقعی به هنگام خم‌شدن و یا چرخیدن کمر، درد فرد بدتر می‌شود.

تنگی کانال نخاعی

در این شرایط درد، بی‌حسی و ضعف بر روی کمر و پاهای فرد تاثیر‌می‌گذارد. این علائم و نشانه‌ها به هنگام ایستادن و یا راه‌رفتن تشدید‌می‌شوند اما به هنگام نشستن و یا لم‌دادن به جلو تسکین‌می‌یابند.

پیلونفریت

افراد مبتلا به عفونت کلیوی معمولا دچار درد ناگهانی و شدید را درست در زیر دنده‌های کمر می‌شوند و این درد ممکن‌است به طرفین و شکم و حتی گاهی به کشاله ران سرایت‌ پیدا می‌کنند. همچنین گاهی ممکن‌است که فرد دچار تب شدید، تب و لرز و حالت تهوع و استفراغ شود. در این حالت ممکن‌است که ادرار فرد تیره و همراه با اندکی خون و یا بطور غیرمعمول سفت و بد بو باشد. علاوه بر همه این موارد، گاهی ممکن‌است که علائم دیگری مرتبط با عملکرد مثانه وجود داشته باشد. برخی از این علائم عبارتند از زود به زود ادرار کردن و یا داشتن درد و ناراحتی به هنگام ادرار کردن.

تشخیص


در این مرحله، پزشک از شما درباره علائم و سابقه پزشکی شما سوال‌می‌کند. وی عضلات کمر  و ستون فقرات شما را معاینه خواهد کرد و به شیوه‌های مختلف درد، حساسیت و یا ضعف عضلات، خشکی، بی‌حسی یا رفلکس‌های غیرطبیعی شما را مورد بررسی قرار می‌دهد. به عنوان مثال، اگر دیسک شما مشکل داشته باشد ممکن‌است وقتی که پزشک پاهای شما را صاف‌می‌کند در قسمت کمر احساس درد کنید.

علائم و معاینه جسمانی شما  اطلاعات کافی برای تشخیص مشکل به پزشک می‌دهد. با این وجود، تنها در صورت داشتن درد در قسمت کمر پزشک تنها قادر خواهد بود که به شما بگوید که مشکل شما جدی نیست. چنانچه پزشک تشخیص‌دهد که کمر درد شما ناشی از فشار عضلانی، چاقی، بارداری و یا سایر علت‌های غیر‌ اورژانسی است شاید نیازی به انجام آزمایش‌های اضافی نباشد.

 با این حال، اگر او احتمال‌دهد که کمر درد شما ناشی از وجود یک مشکل جدی‌تر در ارتباط با مهره‌ها یا عصب‌های نخاعی شما باشد، مخصوصا اگر درد کمر بیش از ۱۲ هفته ادامه داشته باشد، شاید لازم باشد که آزمایش‌های زیر را انجام‌دهید:

  • عکسبرداری با اشعه ایکس از کمر شما
  • آزمایش خون
  • آزمایشات ادرار
  • تصویربرداری رزونانس مغناطیسی مفاصل (MRI)
  • سی‌تی‌اسکن
  • مطالعات هدایت عصبی و الکترومیوگرافی برای تعیین اینکه آیا عصب‌ها، عضلات یا هر دوی آنها ممکن‌است آسیب‌دیده‌اند یا نه.
  • اسکن استخوان، مخصوصا اگر سابقه قبلی سرطان داشته باشید.

درد کمر تا کی ادامه خواهد داشت؟


اینکه تا کی در کمر ادامه خواهد داشت به علت آن بستگی‌دارد. برای مثال، اگر درد کمر ناشی از فشار بیش از حد بر روی آن باشد در این شرایط معمولا علائم ان ظرف مدت در چند روز و یا چند هفته برطرف‌می‌شود و ممکن‌است که بتوانید به تدریج به فعالیت‌های طبیعی خود بازگردید. با این حال، باید در این مدت از بلند‌کردن وسایل سنگین، نشستن به مدت طولانی و یا خم‌شدن و چرخاندن ناگهانی کمر خودداری‌کنید تا وضعیت کمر شما بهتر شود.

  • زنانی که به دلیل اضافه وزن ناشی از بارداری دچار کمر درد می‌شوند تقریبا همیشه پس از زایمان درد کمر آنها بهبود‌می‌یابد. افرادی که چاق هستند باید وزن خود را کاهش‌دهند تا کمر درد آنها برطرف‌شود.
  • افراد مبتلا به کمر دردی ناشی از پیلونفریت اغلب چند روز پس از مصرف آنتی‌بیوتیک شروع به احساس بهبودی‌‌می‌کنند. البته لازم به ذکر است که این دسته از افراد باید تا دو هفته آنتی‌بیوتیک مصرف‌کنند.
  • افراد مبتلا به فرم‌های جدی‌تری از کمر درد ناشی از مشکلات مربوط به مهره‌های ستون‌فقرات یا عصب‌های نخاعی شاهد درد بیشتری درکمر خود هستند بطوری که ممکن‌است این درد کمر تا چند ماه و یا سال‌ها ادامه داشته باشد.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه‌کرد؟


در صورت بروز موارد زیر با پزشک معالج تماس‌بگیرید:

  • کمر درد شدید که انجام فعالیت‌های روزانه را برای شما غیرممکن‌می‌کند.
  • کمر درد بر اثر ترومای قابل‌توجهی به وجود آمده است.
  • کمر درد خفیف پس از گذشت چند روز تشدید می‌شود و یا بیش از یک یا دو هفته ادامه‌می‌یابد.
  • کمر درد همراه با کاهش وزن، تب، لرز و علائم ادراری همراه است.
  • دچار ضعف ناگهانی، بی‌حسی یا سوزش در پاها شده‌اید.
  • در قسمت کشاله ران یا راکتوم دچار بی‌حسی شده‌اید و یا کنترل مثانه یا عملکرد روده برای مشکل‌ شده‌است.
  • قبلا سرطان داشته‌اید و کمر درد شما مستمر و مزمن است.

درمان کمر درد


اکثر شکل‌های کمر درد جدی نیستند و می‌توان از طریق موارد زیر آنها را درمان‌کرد:

  • استراحت (حداکثر دو روز)
  • مصرف استامینوفن (تیلنول و داروهایی از این قیبل) برای کاهش درد و یا داروهای ضدالتهابی خوراکی، مانند آسپرین، ایبوپروفن (ادویل، موترین و سایر داروهای از این قبیل) یا  ناپروکسن (آلیو) ، برای تسکین درد و التهاب.
  • مصرف آرامبخش‌های عضلانی و یا در صورت لزوم مصرف داروهای تجویزی درد به مدت کوتاهی
  • استفاده از کمپرس داغ یا سرد

به افراد مبتلا به کمر درد توصیه‌می‌شود که به تدریج  فعالیت‌های طبیعی و روزمره خود را از سربگیرند و به طور موقت از بلندکردن وسایل سنگین، نشستن‌های طولانی مدت، خم‌شدن و یا چرخش ناگهانی اجتناب‌کنند.

چنانچه در حال سپری‌کردن دوره نقاهت پس از کمر درد هستید، ممکن‌است که پزشک از شما بخواهد تا پس از گذشت دو هفته با وی تماس‌بگیرید و یا به مطب او مراجعه‌کنید تا از برطرف‌شدن علائم های کمر درد اطمینان حاصل‌کند و شما هم بتوانید با خیال راحت تمام فعالیت‌های طبیعی خود مجددا را از سر بگیرید .

فیزیوتراپی برای درمان کمر درد


در جلسه فیزیوتراپی احتمالا پزشک روش‌های متعددی را با هم ترکیب‌کند تا درد کمر شما را درمان‌کند زیرا افراد با هم متفاوت هستند و به شیوه‌‌های مراقبتی و درمانی متفاوت نیاز دارند. به احتمال زیاد، پزشک برای درمان شما از یکی و یا شاید هم چند مورد از موارد زیر استفاده‌کنید:

  • حرکات کششی و تقویتی
  • ماساژ بافت نرم و درمان‌های دستی
  • اصلاح وضعیت
  • اعمال حرارت یا سرما به قسمت‌های آسیب‌دیده کمر
  • مطلع‌بودن از اینکه چه فعالیت‌های روزمره‌ای باعث بهبودی و یا تشدید درد در کمر می‌شود.
  • لیزر درمانی با توان بالا

پیشگیری از کمر درد


با تقویت کمر خود از طریق ورزش و اجتناب از انجام فعالیت‌هایی که منجر به آسیب‌دیدگی کمر می‌شوند به راحتی می‌توانید از برخی از اشکال کمر درد پیشگیری‌کنید. اقداماتی که می‌تواند در پیشگیری از کمر درد به شما کمک‌کنند عبارتند از:

  • حفظ وضعیت صحیح نشستن و ایستادن
  • در صورت ممکن به پهلو و یا پشت بخوابید و بالشی در زیر زانوهایتان بگذارید.
  • بصروت مسمتر و منظم ورزش‌کنید اما فراموش‌نکنید که قبل و بعد از شروع ورزش حتما ابتدا حرکات کششی انجام‌دهید و بدن خود را گرم‌کنید.
  • انجام حرکات کرانچ شکم برای تقویت عضلات شکمی که باعثع حمایت از کمر می‌شوند. همچنین به طور منظم پیاده‌روی یا شنا کنید تا کمرتان تقویت‌شود.
  • همیشه به هنگام برداشتن اشیائ از روی زمین ابتدا به حالت چمباته بنشینید تا با این کار وزن سنگین را بر روی ران‌ها و پاها قراردهید. از بلندکردن، چرخاندن و خم‌شدن بطور همزمان بپرهیزید.
  • از نشستن یا ایستادن برای مدت زمان‌های طولانی خودداری‌کنید.
  • کفش‌های دارای کفی نرم و پاشنه‌های کمتر از ۳ سانتی‌متر نپوشید.

برای پیشگیری از پوکی استخوان حتما در تغذیه روزمره خود به اندازه کافی کلسیم و ویتامین D بگنجانید تا نیازهای گروه سنی شما برطرف‌شود. یک از برنامه ورزشی استقامتی پیروی‌کنید. سیگار نکشید و چنانچه وارد دوران یائسگی شده‌اید با پزشک خود در مورد آزمایش پوکی استخوان و داروهایی که می‌توانند از پوکی استخوان پیشگیری‌کرده و یا روند ان را معکوس‌کنند، صحبت‌کنید .

سکته مغزی در جوانی: درمان سکته مغزی در زنان و مردان جوان